خانه / Literature / هایکو چیست ؟

هایکو چیست ؟

هایکو (به ژاپنی: 俳句)‏ کوتاه‌ترین گونه شعری در جهان است که مبدع آن ژاپنی‌ها هستند .

هایکو

هایکوها از 17 مورا (Mora) تشکیل شده‌اند و به ترتیب به صورت سه واحد پنج‌تایی، هفت‌تایی و پنج‌تایی از پی هم می آیند. هرچند که گاه هایکوها را دارای 17 هجا برمی شمارند اما از لحاظ زبان‌شناسی، هجا و مورا دو مفهوم متفاوت هستند و یک واکه بلند می تواند از دو مورا تشکیل شود. وزن شعر هایکو بر پایه شمارش موراها تعیین می شود. به طور معمول هایکوها دارای کی گُو (kigo) یا فصل‌واژه‌ها و کیره‌جی (kireji) یا برش‌واژه‌ها هستند.

کی گُو

در هایکو یا مستقیماً به فصل اشاره می شود یا به نشانه فصلی . کی گُو یا فصل‌واژه شامل پنج گروه بهاری، تابستانی، پاییزی، زمستانی و روز نوی است. البته نشانه‌های سال نو ( 正月, shōgatsu ) به دلیل قرار گرفتن سال نوی مسیحی در زمستان، جزو زمستان طبقه‌بندی می شوند. این کی گُو در ژاپن تازگی دارد. پیش از آن که ژاپن در سال 1873 میلادی تقویم گریگوری را جایگزین گاه‌شماری سنتی خود کند، سال نو در این کشور با بهار آغاز می شد .

کیره‌جی

در هایکوهای ژاپنی، کیره‌جی یا برش‌واژه‌ها به طور معمول در انتهای یکی از سه‌پاره‌های شعر نمایان می شود و نقش وقفه و سکوت را ایفا می کند. گفته می شود که برش‌واژه‌ها از شعر حمایت ساختاری به عمل می آورند . بسته به کلمه‌ای که به عنوان برش‌واژه استفاده می شود و مکان آن در شعر، رشته افکار برای لحظه‌ای قطع شده و بین عبارت رفته و عبارت نیامده هم‌سنگی ایجاد می شود . شاید هم پایان باوقاری به شعر می دهد و احساس خاتمه‌یافتگی را تشدید می کند .

هایکوی مدرن

در هایکوی مدرن، الزامی به رعایت قواعد هایکوهای سنتی وجود ندارد، اما آنچه که بر سر آن اتفاق نظر بیشتری وجود دارد این است که هایکو پاره شعریست کوتاه؛ در دنیای مدرن، رغبت مخاطب برای خواندن و نوشتن اشعار بلند از میان رفته‌است .
نگاه بی واسطه به طبیعت در هایکو موج می زند، به کار بردن فصل واژه‌ها و فاکتورهای اقلیمی خاص هر منطقه از جمله اشتراکات اکثر هایکوهاست .
هایکو نوعی روایت داستانی نیست که آغاز و پایانی داشته باشد . در واقع در این گونه ادبی، شاعران به دنبال نتیجه گیری یا پند و توصیه ویژه‌ای نیستند .

در هایکو یا مستقیماً به فصل اشاره می‌شود یا به نشانه فصلی . کی‌گُو یا فصل‌واژه شامل پنج گروه بهاری، تابستانی، پاییزی، زمستانی و روز نوی است .

بهار واژه : شکوفه گیلاس (Sakura)، کوکو یا فاخته، گل کاملیا (tsubaki)، قورباغه (Kaeru,kawazu)

تابستان واژه : کرم شب‌تاب (Hotaru)، داروَگ (قورباغه باران) (Amagaeru)

پاییز واژه : خرمالو (Kaki)، سرمای شب (Yosamu)

زمستان واژه : برف (Yuki)

روز نو واژه : پایان سال

معروف ترین هایکو سرایان ژاپن : ماتسوئو باشو ، یوسا بوسون ، کوبایاشی ایسا ، ماساوکا شیکی هستند

 

 

basho

ماتسوئو باشو (به ژاپنی: 松尾 芭蕉)‏ بزرگ‌ترین و نام‌آورترین شاعر هایکوسرای ژاپنی محسوب می‌شود .
او در یک خانواده سامورایی در ۱۶۴۴ (میلادی) بدنیا آمد . نام کودکی اش کین ساکو (金作) بود .

درباره زمان قبل از هایکو نویس شدنش اطلاعات زیادی در دست نیست . ولی تا سن ۴۱ سالگی بیشتر به سرودن اشعار هزل‌آمیز گرایش داشت . سال‌های زیادی از عمرش در سفر بود . و از معابد و طبیعت زیبایی ژاپن دیدن می‌کرد و در مورد آنها هایکو و نثر می‌نوشت . در دهه آخر عمرش که مکتب باشو را در هایکو بنیان نهاد و شاگردان متعددی تربیت کرد .

پیش از باشو کار هایکو سرایان بازی با کلمات بود و همین امر باشو را بر آن داشت که در اعتلای هایکو بکوشد . باشو هایکو را ابداع نکرد بلکه هایکو را یک سبک جدی و پر آوازه ساخت و هایکو با نام باشو گره خورده‌است .

او نام مستعارش را از درخت موز گرفت . باشو (芭蕉, bashō) در زبان ژاپنی به معنای درخت موز است .

نمونه هایی از هایکو :

برکه کهن
جهیدن غوکی
آوای آب

می اندیشم

این آخرین سال من ست!

میخورم این خرمالو را

 japan_1
تنهایی
رنجه می دارد درخت را
برف را خیال بازی گرفته است.
این جهانِ ِ شبنمی
بی شک شبنمی ست
 و هنوز
از برای من
فاخته می‌خواند، و کوه
به نوبت
Telegram Channel

درباره ی Giti Mirzaei

Giti Mirzaei
  • تمامی فایل ها قبل از قرار گیری در سایت تست شده اند.لطفا در صورت بروز هرگونه مشکل از طریق نظرات مارا مطلع سازید.
  • پسورد تمامی فایل های موجود در سایت www.parsseh.com می باشد.(تمامی حروف را می بایست کوچک وارد کنید)
  • Password = www.parsseh.com
  • لطفا نظرات خود را به صورت فارسی بنویسید در صورت تایپ بصورت فینگلیش نظر شما پاک خواهد شد

یک دیدگاه

  1. Giti Mirzaei

    salami garam be shoma va zogh o shoghetan..matalabi ke gozashtid,besyar ba arzesh o hamchenan danestani ,ke man azash bikhabar bodam.daghighan ,hamine dige hoseleh sheyr boland az adam ha door shode..va che ziba hastan in ashaar.movafagh bashid

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.