خانه / Literature / سعدی / حکایتی از گلستان سعدی : عاقبت گرگ زاده گرگ شود‬

حکایتی از گلستان سعدی : عاقبت گرگ زاده گرگ شود‬

sadi

‫‫
حکایت‬

*
‫‫
‫‫طایفه ی دزدان عرب بر سر کوهی نشسته بودند و منفذ کاروان بسته و رعیـت بلـدان از مکایـد‬ ایشان مرعوب و لشکر سلطان مغلوب . بحکم آنکه ملاذی منیع از قله ی کوهی گرفته بودنـد و‬ ملجاء و ماوای خود ساخته . مدبران ممالک آن طرف در دفـع مضـرات ایشـان مشـاورت همـی‬ کردند که اگر این طایفه هم برین نسق روزگاری مداومت نمایند مقاومت ممتنع گردد.‬

درختى که اکنون گرفته است پاى‬
‫به نیروى مردى برآید ز جاى‬

و گر همچنان روزگارى هلى‬
‫به گردونش از بیخ بر نگسلى‬

سر چشمه شاید گرفتن به بیل‬
‫چو پر شد نشاید گذشتن به پیل‬

سخن بر این مقرر شد که یکی به تجسس ایشان برگماشتند و فرصت نگاه داشتند تا وقتـی کـه‬ بر سر قومی رانده بودند و مقام خالی مانده ، تنی چنـد مـردان واقعـه دیـده ی جنـگ آزمـوده را‬ بفرستادند تا در شعب جبل پنهان شدند . شبانگاهی که دزدان باز آمدند سفر کرده و غـارت آورده‬ سلاح از تن بگشادند و رخت و غنیمت بنهادند ، نخستین دشمنی که بر سر ایشان تـاختن آورد‬ خواب بود . چندانکه پاسی از شب درگذشت ،‬

قرص خورشید در سیاهى شد‬
‫یونس اندر دهان ماهى شد‬

دلاورمردان از کمین بدر جستند و دست یکان بر کتف بستند و بامدادان به درگـاه ملـک حاضـر‬ آوردند . همه را به کشتن اشارت فرمود . اتفاقا در آن میان جوانی بود میـوه ی عنفـوان شـبابش‬ نورسیده و سبزه ی گلستان عذارش نودمیده . یکی از وزرا پای تخت ملـک را بوسـه داد و روی‬ شفاعت بر زمین نهاد و گفت : این پسر هنوز از باغ زندگانی برنخورده و از ریعـان جـوانی تمتـع‬
‫نیافته . توقع به کرم و اخلاق خداوندیست که به بخشیدن خون او بربنده منت نهد .. ملـک روی‬ از این سخن درهم کشید و موافق رای بلندش نیامد و گفت :‬

پرتو نیکان نگیرد هر که بنیادش بد است‬
‫تربیت نااهل را چون گردکان برگنبد است‬

بهتر این است که نسل این دزدان قطع و ریشه کن شود و همه آنها را نابود کردند، چرا که شعله‬ آتش را فرو نشاندن ولى پاره آتش رخشنده را نگه داشتن و مار افعى را کشتن و بچـه او را نگـه‬ داشتن از خرد به دور است و هرگز خردمندان چنین نمى کنند:‬

ابر اگر آب زندگى بارد‬
‫هرگز از شاخ بید بر نخورى‬

با فرومایه روزگار مبر‬
‫کز نى بوریا شکر نخورى‬

وزیر، سخن شاه را طوعا و کرها پسندید و بر حسن رای ملک آفرین گفـت و عـرض کـرد: رای‬ شاه دام ملکه عین حقیقت است ، چرا کـه همنشـینى بـا آن دزدان ، روح و روان ایـن جـوان را‬ دگرگون کرده و همانند آنها نموده است . ولى ، ولى امید آن را دارم که اگر او مـدتى بـا نیکـان‬ همنشین گردد، تحت تاءثیر تربیت ایشان قرار مى گیرد و داراى خوى خردمنـدان شـود، زیـرا او‬ هنوز نوجوان است و روح ظلم و تجاوز در نهاد او ریشه ندوانده است و در حدیث هم آمده :‬
‫کل مولود یولد على الفطره فابواه یهودانه او ینصرانه او یمجسانه .‬

پسر نوح با بدان بنشست‬
‫خاندان نبوتش گم شد‬

سگ اصحاب کهف روزى چند‬
‫پى نیکان گرفت و مردم شد‬

گروهى از درباریان نیز سخن وزیر را تاءکید کردند و در مورد آن جوان شفاعت نمودند. ناچار شاه‬ آن جوان را آزاد کرد و گفت :

بخشیدم اگر چه مصلحت ندیدم .‬

دانى که چه گفت زال با رستم گرد‬
‫دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد‬

دیدیم بسى ، که آب سرچشمه خرد‬
‫چون بیشتر آمد شتر و بار ببرد‬

فی الجمله پسر را بناز و نعمت برآوردند و استادان به تربیت همگان پسندیده آمد . بـاری وزیـر از‬ شمایل او در حضرات ملک شمه ای می گفت که تربیت عاقلان در او اثـر کـرده اسـت و جهـل‬ قدیم از جبلت او بدر برده . ملک را تبسم آمد و گفت :‬

عاقبت گرگ زاده گرگ شود‬
‫گرچه با آدمى بزرگ شود‬

سالی دو برین برآمد. طایفه ی اوباش محلت بدو پیوستند و عقد موافقت بستند تا به وقت فرصت‬ وزیر و هر دو پسرش را بکشت و نعمت بـی قیـاس برداشـت و در مغـازه ی دزدان بجـای پـدر‬ نشست و عاصی شد. ملک دست تحیر به دندان گزیدن گرفت و گفت :‬

شمشیر نیک از آهن بد چون کند کسى ؟‬
‫ناکس به تربیت نشود اى حکیم کس‬

باران که در لطافت طبعش خلاف نیست‬
‫در باغ لاله روید و در شوره زار خس

زمین شوره سنبل بر نیاورد‬
‫در او تخم و عمل ضایع مگردان‬

نکویى با بدان کردن چنان است‬
‫که بد کردن بجاى نیکمردان‬


گلستان سعدی

شیخ اجل سعدی شیرازی

سعدی

Telegram Channel

درباره ی Mohammad Daeizadeh

Avatar
  • تمامی فایل ها قبل از قرار گیری در سایت تست شده اند.لطفا در صورت بروز هرگونه مشکل از طریق نظرات مارا مطلع سازید.
  • پسورد تمامی فایل های موجود در سایت www.parsseh.com می باشد.(تمامی حروف را می بایست کوچک وارد کنید)
  • Password = www.parsseh.com
  • لطفا نظرات خود را به صورت فارسی بنویسید در صورت تایپ بصورت فینگلیش نظر شما پاک خواهد شد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.